Common Method Bias (CMB)

Nott Panik Senariddhikrai
1 day ago
2 min read

Outline:

วิธีที่ 1: Harman Single Factor
วิธีที่ 2: Common Latent Factor (CLF)
สรุป

“เอาง่ายๆ ตรงประเด็น วิธีการใช้ในการตรวจสอบความลำเอียงนี้ ส่วนใหญ่มี 2 วิธี คือ 1) Harman Single Factor test และ 2) Common Latent Factor (CLF)”

Common Method Bias

การทดสอบนึงเรียกว่า Common Method Bias เป็นการตรวจสอบว่าในแบบสอบถาม หรือ แบบวัดฉบับนึง ที่คนคนนึงตอบรวดเดียวทั้งฉบับ ไม่ว่าจะมีกี่ตอนก็ตาม การมีหลายตอน หลายหัวข้อ ตอบคนเดียวนั้น เกิดความลำเอียง (bias) หรือไม่

ดังนั้น จึงต้องทดสอบความลำเอียง เพื่อให้มั่นใจว่าแบบสอบถาม หรือแบบวัดนี้ ไม่มีความลำเอียง

เอาง่ายๆ ตรงประเด็น วิธีการใช้ในการตรวจสอบความลำเอียงนี้ ส่วนใหญ่มี 2 วิธี คือ 1) Harman Single Factor test และ 2) Common Latent Factor (CLF)

วิธีที่ 1: Harman Single factor test

วิธีนี้เป็นวิธีอย่างง่าย ทำได้โดยการรัน EFA แต่บังคับเลือก 1 factor แล้วดูค่า ความแปรปรวนว่ามีกี่ % หาก "ไม่เกิน" 50% จะถือว่า ใช้ได้ ถือว่าความลำเอียงไม่เกิดขึ้นในข้อมูลชุดนี้

แต่จุดด้อยของวิธีนี้ คือ มักไม่น่าเชื่อถือ เพราะ (1) ดูง่ายไป เหมารวมเกินไปสำหรับการทดสอบด้วย factor เดียว (2) เกณฑ์ 50% มักถูกมองว่าสูงเกินไป ควรให้ต่ำกว่านี้ และ (3) ตรวจจับความสัมพันธ์ที่ทับซ้อนกันไม่ได้ วิธีที่ 2 จึงดูแข็งแรงกว่า

วิธีที่ 2: Common Latent Factor (CLF)

Common Latent Factor (CLF) เป็นวิธีที่ยอมรับมาก ในการทดสอบ CMB เพราะวิธีการค่อนข้างซับซ้อนและยากที่ผ่านเกณฑ์ ดังนั้น หากผ่านได้ก็แสดงว่าแบบสอบถาม แบบวัด ไม่มีปัญหาจริงๆ

วิธีการคือ เมื่อวิเคราะห์ CFA โมเดลรวมเสร็จแล้ว ผ่านเกณฑ์ทุกอย่างแล้ว ก็จะสร้างไฟล์ใหม่ สร้าง latent ใหม่ เรียกว่า Common Latent Factor แล้วลากเส้นค่าน้ำหนักไปยังทุกตัวแปรสังเกตที่มีในโมเดล

สมมติว่า มี 3 องค์ประกอบ องค์ประกอบละ 5 ตัวชี้วัด ก็จะสร้างองค์ประกอบใหม่ขึ้นมา 1 องค์ประกอบ แล้วชี้เส้นค่าน้ำหนักไปยัง 15 ตัวชี้วัดเดิม จากนั้น ทำการ fix parameter ทั้ง 15 เส้น

เมื่อวิเคราะห์ผลแล้ว นำผลค่าน้ำหนักของ CFA เดิม (ก่อนมี CLF) เทียบกับค่าน้ำหนักที่มี CLF หากค่าความแตกต่าง < 0.2 ก็แสดงว่า ไม่มีความต่าง ดังนั้น จึงยอมรับได้ว่าแบบสอบถาม แบบวัดไม่มีความลำเอียง นั่นเอง

สรุป:

หากต้องทดสอบประเด็นนี้ ควรทดสอบทั้ง 2 แบบ เพื่อให้ผลดูน่าเชื่อถือมากขึ้น ทดสอบทั้งแบบ Harman Single Factor และ Common Latent Factor

อ้างอิง:

Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879