SEM jamovi Syntax VS Interactive

Nott Panik Senariddhikrai
2 days ago
2 min read

Outline:

2.การรัน SEM by jamovi ด้วย Interactive

“ความต่างสำคัญ ระหว่าง Syntax กับ Interactive คือ syntax คือการเขียนคำสั่ง ต้องใช้การเขียนโด้ดเท่านั้น ซึ่งถ้าไม่ชำนาญจะเขียนได้ยากมาก อาจต้องใช้ AI ช่วยเขียนโค้ดให้ แต่ก็ต้องเข้าใจในตรรกของโด้ดด้วยเช่นกัน แต่สำหรับแบบ Interactive เราไม่ต้องกังวลเรื่องการเขียนโค้ด สามารถโฟกัสเพียงการกำหนดตัวแปร การแสดงผล สิ่งที่ต้องการออกผลเท่านั้น”

SEM jamovi Syntax VS Interactive

การรัน SEM ใน jamovi

ในโปรแกรม jamovi หากต้องการวิเคราะห์ SEM ต้องลง module เพิ่ม ชื่อ "SEMLj" ซึ่งพัฒนาภายใต้ R เป็นพื้นฐานอยู่แล้ว ซึ่งใน module นี้ จะสามารถวิเคราะห์ SEM ได้ทั้งในแบบ Syntax (การเขียนโค้ดคำสั่ง) และแบบ Interactive (การคลิก ลากวาง)

1.การรัน SEM by jamovi ด้วย syntax

สำหรับแบบ syntax นั้น ภาษาที่ใช้เขียนจะใช้แบบเดียวกันกับ R จะต้องใช้อักษร "ตัวหนอน" เป็นตัวสำคัญ "~"

ตัวอย่างโค้ด syntax:

มีตัวแปร USEF EOU BI

ขอแยกเป็นฝั่ง measurement model ก็คือการวิเคราะห์ CFA จะใช้สัญลักษณ์ "=~" ความหมายคือ ประกอบไปด้วยอะไรบ้าง ตัวอย่างเช่น

USEF =~ USEF1 + USEF2 + USEF3 + USEF4 + USEF5 EOU =~ EOU1 + EOU2 + EOU3 + EOU4 + EOU5 BI =~ BI1 + BI2 + BI3

จากตัวอย่างจะเห็นว่า

USEF ประกอบด้วย USEF1-USEF5

EOU ประกอบด้วย EOU1-EOU5

BI ประกอบด้วย BI1-BI3

ในขณะที่หากเป็นส่วนของการพยากรณ์ (structural model) จะใช้เพียงตัวหนอน "~" เพื่อบอกว่าใคร พยากรณ์ใครบ้าง ตัวอย่างเช่น

USEF ~ EOU BI ~ USEF + EOU

จากตัวอย่างจะเห็นว่า USEF "ถูก" พยากรณ์มาจาก EOU

และ BI ถูกพยากรณ์มาจาก USEF และ EOU

หรือให้มองว่า ซ้าย ถูกพยากรณ์ด้วย ขวา

คำสั่งแบบนี้ จะคล้ายๆ LISREL และ Mplus ที่ว่า ซ้ายถูกพยากรณ์ด้วยขวา เช่นกัน

***จุดสำคัญ คือ ต้องกำหนดทุกอย่างด้วยการเขียนคำสั่ง ไม่ว่าจะเป็นตัวแปร การออกผล แสดงค่าต่างๆ

2.การรัน SEM by jamovi ด้วย Interactive

สำหรับแบบ Interactive ใช้งานง่าย เหมือนการวิเคราะห์สถิติตัวอื่นๆ ใน jamovi เพียง คลิก ลาก วาง กำหนดตัวแปร และเลือกผลการวิเคราะห์ ตัวอย่างเช่น

จากภาพนี้ เป็นการกำหนดตัวแปร โดยการสร้าง Latent และลาก Observed เข้าไปอยู่ภายใต้ในแต่ละ Latent

**มีจุดสังเกต คือ ตัวแปร observed ต้องกำหนดเป็น continuous (ในโปรแกรม SPSS ใช้คำว่า scale)

ลำดับต่อมา จะทำการกำหนดว่า ตัวแปรใดพยากรณ์ตัวแปรใดบ้าง จากโมเดลเรารู้ว่าใครพยากรณ์ใคร รู้ว่าตัวแปรใดเป็น Exogenous ตัวแปรใดเป็น Endogenous แต่ยังไม่รู้ว่า แล้วใครที่พยากรณ์ใครบ้าง จึงต้องกำหนดเพิ่มเติม

เลือกวิเคราะห์ผล ออกผลต่างๆ ใน option ของ jamovi แสดงผล path diagram

ภาพโมเดล ใน jamovi ไม่ค่อยสวยเท่าไร จัดแต่ง กำกับ กำหนดอะไรไม่ได้ อาจต้องใช้วิธีการวาดรูปใหม่แทน

3.สรุป

ความต่างสำคัญ ระหว่าง Syntax กับ Interactive คือ syntax คือการเขียนคำสั่ง ต้องใช้การเขียนโด้ดเท่านั้น ซึ่งถ้าไม่ชำนาญจะเขียนได้ยากมาก อาจต้องใช้ AI ช่วยเขียนโค้ดให้ แต่ก็ต้องเข้าใจในตรรกของโด้ดด้วยเช่นกัน แต่สำหรับแบบ Interactive เราไม่ต้องกังวลเรื่องการเขียนโค้ด สามารถโฟกัสเพียงการกำหนดตัวแปร การแสดงผล สิ่งที่ต้องการออกผลเท่านั้น