การใช้งาน JASP เบื้องต้น

Nott Panik Senariddhikrai
Apr 30
2 min read

Outline:

“โดยสรุป โปรแกรม JASP ถือว่าใช้งานง่ายมาก เหมือน jamov หน้าตา interface โปรแกรม การใช้งานไปในแนวทางเดียวกัน เรียนรู้ได้ง่าย เพราะพัฒนามาจาก R เหมือนกัน แต่ JASP จะครอบคลุมกว่า มีเมนูครบถ้วน อย่างเช่น SEM ใน jamovi ต้องลง module เพิ่ม แต่ใน JASP มีให้พร้อมแล้ว แต่ยังคงมีจุดต่างอยู่ ไว้มีโอกาสหน้าจะมี review เพิ่มในสถิติตัวอื่น และอีกประเด็น คือ JASP ใช้พื้นที่ในคอมพิวเตอร์ค่อนข้างเยอะมากๆ”

การใช้งาน JASP เบื้องต้น

1.การนำเข้าไฟล์

JASP สามารถนำเข้าไฟล์ได้หลากหลายนามสกุล ไม่ว่าจะเป็น xls, csv, หรือ sav ของ spss

วิธีการง่ายมาก ไปที่ ขีด3ขีด เลือก open -> browse -> เข้า folder -> เลือกไฟล์ ที่เป็นนามสกุลเดิม

เมื่อนำเข้ามาแล้ว ก็สามารถ save as ให้เป็น JASP ได้

JASP3 เลือกไฟล์เดิม ตัวอย่างนี้เป็น .sav

2.ทดลองวิเคราะห์ผลพื้นฐาน

ทดลองใช้งาน JASP วิเคราะห์ผลพื้นฐาน ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย กราฟ

คำสั่งที่ 1 ไปที่ Descriptive -> Descriptive Statistics เพื่อวิเคราะห์ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย

เลือกตัวแปรที่ต้องการวิเคราะห์จากกล่องซ้าย ไปยัง กล่องขวา

ผลลัพธ์จะปรากฏให้หน้าต่าง result

แต่จากผลตอนนี้จะเห็นว่า ตัวแปร sex และ age ซึ่งเป็น คำถามตัวเลือก (ช้อย หรือ nominal, ordinal)

ผลลัพธ์ทางขวาไม่แสดงอะไรเลย เนื่องจากคำสั่งหลักตัวนี้ เป็นค่าเฉลี่ย ต้องไปเลือกคำสั่งย่อยความถี่ ร้อยละ

ถ้าต้องการแสดงผล ความถี่ ร้อยละ ต้องไปเลือกเมนูย่อย "Table" แล้วเลือก Frequencies tables

ผลลัพธ์ความถี่ ร้อยละ ก็จะปรากฎ

หากต้องการเปลี่ยนเป็นทศนิยม 2 ตำแหน่ง ให้ไปที่ ขีด 3 ขีด เลือก Preferences ในหัวข้อย่อย Table options เลือก Fix the number of decimals เป็น 2

วิเคราะห์ ค่าเฉลี่ย ด้วยคำสั่งเดิม Descriptive Statistics เลือกตัวแปร Product1-Product7

แต่จะเห็นว่าผลลัพธ์ไม่แสดงค่าเฉลี่ยเลย

มีเพียงตัวแปร Product ที่เป็นการเฉลี่ยรวมจากทั้ง 7 ตัวเท่านั้น ที่แสดงค่าออกมาได้

เนื่องจาก Product1-Product7 ระดับตัวแปรไว้เป็น Nominal (สัญลักษณ์เป็น วงกลม 3 วง) จึงไม่สามารถแสดงผล ค่าเฉลี่ย sd เบ้ โด่ง ต่างๆ ได้ ต้องไปเปลี่ยนให้เป็น scale แม้ว่าโดยหลักแล้ว product ทั้ง 7 เป็น Ordinal แต่ตั้งค่าเป็น Ordinal ก็จะไม่แสดงพวกค่าเฉลี่ย sd เบ้ โด่ง เช่นกัน

JASP11 ต้องเปลี่ยน variable type เป็น scale ถึงจะแสดงค่าฉลี่ยได้

ลองเปลี่ยน variable type (column type) เป็น Ordinal แต่ก็ยังไม่แสดงค่าเฉลี่ย ต้องเปลี่ยนเป็น scale

JASP12 ต้องเปลี่ยน variable type เป็น scale ถึงจะแสดงค่าฉลี่ยได้ — JASP11 ต้องเปลี่ยน variable type เป็น scale ถึงจะแสดงค่าฉลี่ยได้

เมื่อเปลี่ยนเป็น "scale" ก็สามารถแสดงผลค่าเฉลี่ย s.d. min max รวมถึงเบ้ โด่ง ได้

หัวข้อย่อย Statistics แสดงค่าอื่นๆ เช่น เบ้ (skewness) โด่ง (kurtosis)

JASP12 หัวข้อย่อย Statistics เลือกแสดงค่า skewness kurtosis

หัวข้อย่อย Basic plot เพื่อแสดงผลกราฟในรูปแบบต่าง เช่น distribution plot

JASP13 หัวข้อย่อย Basic plot เลือกแสดงกราฟแบบต่างๆ เช่น Distribution plot

หัวข้อย่อย Customize Plot แสดงกราฟแบบอื่นๆ เช่น Box plot

3.วิเคราะห์เพิ่มเติม Reliability

วิเคราะห์ความเชื่อมั่น reliability ด้วย Cronbach Alpha

ไปที่เมนู Reliability จากนั้นเลือกตัวแปรที่ต้องการหา ค่าความเชื่อมั่น

ในหัวข้อย่อย Statistics เลือก Cronbach

4.สรุป

โดยสรุป โปรแกรม JASP ถือว่าใช้งานง่ายมาก เหมือน jamov หน้าตา interface โปรแกรม การใช้งานไปในแนวทางเดียวกัน เรียนรู้ได้ง่าย เพราะพัฒนามาจาก R เหมือนกัน แต่ JASP จะครอบคลุมกว่า มีเมนูครบถ้วน อย่างเช่น SEM ใน jamovi ต้องลง module เพิ่ม แต่ใน JASP มีให้พร้อมแล้ว แต่ยังคงมีจุดต่างอยู่ ไว้มีโอกาสหน้าจะมี review เพิ่มในสถิติตัวอื่น และอีกประเด็น คือ JASP ใช้พื้นที่ในคอมพิวเตอร์ค่อนข้างเยอะมากๆ